Smartphones zijn niet meer weg te denken uit het leven van leerlingen en studenten. Ze worden gebruikt voor communicatie, ontspanning en soms zelfs voor schoolwerk. Toch laten meerdere Nederlandse onderzoeken zien dat telefoongebruik een directe negatieve invloed heeft op schoolprestaties. Het gaat niet alleen om de tijd die je op je telefoon zit, maar vooral om de manier waarop je brein reageert op afleiding. In deze blog lees je hoe telefoongebruik je leerproces beïnvloedt en waarom dit effect groter is dan veel leerlingen denken.
Minder diepe verwerking van informatie
De Radboud Universiteit onderzocht in 2024 het effect van smartphonevrije lessen. Leerlingen bleken significant beter informatie te onthouden wanneer hun telefoon niet in de buurt was. Het opvallende is dat dit effect niet alleen optreedt wanneer leerlingen actief op hun telefoon zitten, maar zelfs wanneer de telefoon uit staat maar binnen handbereik ligt. De Radboud Universiteit onderzocht in 2024 het effect van smartphonevrije lessen. Leerlingen bleken significant beter informatie te onthouden wanneer hun telefoon niet in de buurt was.
Het opvallende is dat dit effect niet alleen optreedt wanneer leerlingen actief op hun telefoon zitten, maar zelfs wanneer de telefoon uit staat maar binnen handbereik ligt. Dit sluit aan bij bevindingen van Stanford University, waaruit blijkt dat multitaskende studenten slechter scoren op geheugentests en minder goed verbanden kunnen leggen tussen informatie. Het NJi (2024) bevestigt dit beeld: jongeren geven zelf aan dat ze meer rust ervaren en beter kunnen nadenken wanneer hun telefoon niet in de buurt is. Het probleem zit dus niet alleen in het gebruik, maar vooral in de mentale belasting die de telefoon veroorzaakt.
De kracht van afleiding
Telefoongebruik tijdens de les verlaagt cijfers
Het ministerie van Onderwijs (OCW) voerde in 2024 een groot onderzoek uit onder bijna 600 middelbare scholen naar de effecten van het telefoonverbod. De resultaten waren opvallend positief:
- Leerlingen letten beter op
- Er is minder onrust in de klas
- De concentratie is hoger
- De leerprestaties verbeteren zichtbaar
Leraren merken dat leerlingen actiever deelnemen aan de les en minder snel afgeleid zijn. Daarnaast onderzocht het NJi (2024) de ervaringen van 984 leerlingen. 15% van de leerlingen geeft aan dat ze beter opletten sinds het verbod, en 20% voelt zich minder afgeleid. Hoewel sommige leerlingen praktische nadelen ervaren, zoals het niet kunnen gebruiken van de telefoon voor muziek of planning, zijn de cognitieve voordelen duidelijk groter.
Tijdverlies dat ongemerkt oploopt
Jongeren besteden gemiddeld 3 tot 4 uur per dag aan hun telefoon, blijkt uit de RIVM Gezondheidsmonitor Jeugd (2023). Een groot deel daarvan gebeurt tijdens studiemomenten.
Het probleem is dat scrollen vaak voelt als “even een minuutje”, maar in werkelijkheid verlies je veel meer tijd. De gemiddelde leerling checkt zijn telefoon tientallen keren per uur, wat leidt tot constante onderbrekingen.
Elke onderbreking zorgt ervoor dat je brein opnieuw moet opstarten. Daardoor duurt het langer om opdrachten te maken, leer je minder efficiënt en raak je sneller vermoeid. Door vaste momenten in te plannen waarop je je telefoon wél gebruikt, kun je je studietijd veel effectiever benutten. Scholen die werken met telefoonvrije zones zien dat leerlingen rustiger werken en sneller klaar zijn met hun taken.
Geef een reactie